گیلکؤنˇ ادبیات و فرهنگ و «غیره»!



بی‌حؤرمت پيرˇزناک

برتولت برشت

ايته داستان، برتولت برشتˇ (Bertolt Brecht) جا.
گیلکی واگردان، جه آلمانی: ساسان ورتوان
منبع: ضمیمه‌ی گیله‌وا شماره‌ی 99. ویژه‌ی ادبیات داستانی گیلکی.

برتولت برشت (Bertolt Brecht)

برتولت برشت (Bertolt Brecht)

می پيلˇمار هفتاد و دو سال داشتی کی می پيلˇآقاجان بمرد. می پيلˇآقاجان کی می پئرˇ  پئر بو، آلمانˇ جونوبˇ ميانی، ایتا کوچی شهرˇ میان، چاپ‌خانه‌دار بو و تا او روز کی زنده بو، دوتا شاگردˇ مرأ  او چاپ‌خانه میان مشغول بو.
ایتا پیله قديمی خانه داشتید کی می پيلˇمار صوبˇ جا کی  ویریشتی تا شب هو خانه میان واچرخ خوردی، چن‌تأ زای خودش داشتی کی هیچ، مردˇ شاگردانˇ زحمت‌ام اونˇ کول دکفته بو. ایتا خاشˇ زنای بو کی جه لاغری اونˇ چومان چیچیرˇ چومانˇ مانستن  بيرون وؤشته بيد. هر زحمتˇ مرأ کی بو،  او کؤهنه خانه میان خو چن‌تا زاکانه پيللأ کوده و او چن‌تا زاکانˇ جا، دو تا کؤران روانه ببؤستيد آمریکا و دوتا رئکان نی او شهرˇ جا بشويید. هچين اونˇ کوچی رئیْ اویا بئسا کی هميشک ناخوش‌أوال بو و تن‌سالمی ناشتی. خو پئرˇ امرأ چاپ‌خانه ایسأ بو، اویا کار کودی و هويا زن بگیفته بو و چندتا زاک‌ام داشتی.
هنˇ واستی بو کی می پيلˇآقاجانˇ بمرده پسی، می پيلˇمار تنها بمانسته بو.


زاکانˇ حواس پرت بو، فکر و خیال کودید کی امی مارأ چی بکونیم. اونأ گوفتید بیا امی ورجا. کوچی‌تا کی هو شهرˇ میان زندگی کودی خو مارأ بگؤفته کی من می بارˇ کوچه اوسانم ايم تی خانه کی تو تنها نیبی. ولی می پيلˇمار هیچ‌کسˇ گبأ گوش ندائی و فقط گوفتی: هر کسˇ دس اگر فارسه، مرأ فندره.
چاپ‌خانهٰ کی بوفرؤخته، هيچچی انˇ دسأ نگيفت، بلکی قرض و قول‌ام بمانسته انˇ کول. زاکان دائم اونˇ ره نویشتید کی تو نتانی هتو تا آخرˇ تی عؤمر، تسکˇ تنأ زندگی بکونی. زاکان وختی دئید کی اشانˇ مار اصلن اشانأ محل ننه، اونˇ ره مايانه پول اوسه کودید.
کوچی برار بنا بو کی خوشانˇ مارˇ احوال ˇجا، خو برار-خاخورانه  واخبرأ کونه، تا اوشان بدانید اویأ چی گوذشتأن دره.
اَ جریاناتˇ جا، دو سالی بگوذشت. می پيلˇمار نی بمرد. او روز کی می پيلˇماره دفنأ کودیم، بوگوبيشتاوی می پئر و می کوچی عمو میان عوض‌دکش ببؤسته و هو زمات، می عمو، می پئرˇ ره نامه‌يانی نویشتی کی تازه من بفأمستم اَ دو سال اویا چی بگوذشت.

أتو کی مألوم بو، می عمو می پيلˇمارˇ جا خئلی دیلخور بو. چره کی اونأ خو ورجا راه ندأ. انˇ پئرˇ خانه، او پیله خانه، اون همه خالی اوتاقˇ امرأ؛ با اَ حیساب کی می کوجˇ عمو چارتا زاکˇ مرأ ایتا کوچی خانه میان زندگی کودی.
جریان خالی ان نبو. چره کی می پيلˇمار می عمویا خو ورجا راه ندأ کی هيچ، بلکی اصلن نخاستی اونˇ مرأ شؤن و آمون بداره و فقط يکشنبه‌يان، اونˇ زاکانه دعوت کودی به‌خانه و ایتا فینجان قأوه نأيی اشانˇ جولؤ. هن، ده هیچ‌چی!
هر سه ما به سه ما، ای‌وار یا دو وار شويی خو پسرˇ دئن، یا کی مؤرببا پختنˇ زمات، خو عروسه ایپچه کومک کودی. مؤرببا پختنˇ زمات کی عروس فورصت پيدا کودی، خو مردˇ مارˇ  مرأ دردˇدیل کودی کی امی خانه امی‌ره کوچیکه و می زاکان جایˇ ویشتر خايید. ولی اون اصلن خوره ننايی.
ایتا جه او نامه‌یانˇ میان، می پئر می عمو جا واپرسه بو، کی مامان الان چی کونه؟ عمو بنویشته بو: شه سینمــا!
با بگم کی سی سال پیش (1910) سینما الانˇ مانستن نبو. ایتا کوجی اوتاق، عرق‌فوروشی‌يانˇ زیرزمینˇ میان بو کی اونˇ کثیفˇ هوا، پور بو جه پابلوس‌دود. اويا آدم‌حیسابی‌یانˇ جا نبو. هرکی سینما شويی، اونˇ تاریکی واستی شويی. هنˇ واستی بو کی  زاکان تأججؤب کودید کی چره امی مار شه سينما. بیلیط زیاد گران نبو، ولی او دورون شؤن و اویا غذا خوردن پول‌فیشادن بو.
موضوع فقط ان نبو کی می پيلˇمار خو رابطهٰ خو پسرˇ امرأ سردأ کوده بو، بلکی فامیلان و آشنایانˇ مره نی ده شؤن و آمون نکودی. او شهرˇ میانی، هر بار اونˇ آدمان خوشانˇ ره جمأ بؤستید و کس‌کسˇ امرأ ایتا فینجان قهوه خوردید و نیشتید و کلˇ گب زئید، اویأم نوشویی. در عوض ایتا کفاشˇ دئن شويی، کی فقیرانˇ محل، ایتا نه چندان خوش‌نام کوچه میان دوکان داشتی. اونˇ ورجا نیشتی کی بی‌سروپا آدمان اویا پاتوق کودید. کفاش، ایتا دوکاره مردای بو کی شهرˇ میان هیچ‌کی اونأ تأویل نگیفتی. ايتا بدنام و الکؤ‌لی آدم. هر کی بو، کســی نبو کی امی پيلˇمارˇ هم‌شأن ببؤسته بی.
می عمو، می پئرˇ ره بنویشته بو کی من خاستيم مامانˇ امرأ راجه به اَ موضوع گب بزنم، ولی مامان اصلن مرأ ولانشته کی لب وازأ کونم.
ایتا جه او نامه‌یانˇ میان، می پيلˇپئرˇ مرگˇ جا شیش ما بگوذشته، می عمو، می پئرˇ ره بنویشته بو کی مامان ای روز درمیان شه بیرون ناهار خوره. هیچ‌کی نتانستی باور بکونه زنی کی یک عمر دَه نفرˇ ره در روز پختˇپز کودی، هسا شه بیرون غذا خوره. چی بلايی اونˇ سر بامو بو خؤدا دانه!
اَ جریاناتˇ میان، ایتا روز می پئر خو کارˇ واستی بشؤ بو ولایت. هأتو کی کارانه سروسامان ديی، بشؤ خو مارم سر بزه. او روز خو خانه جا کرأ بیرون  شو، خو پسره کی بیده، خو کولایه اوساد بامو بودرون. ایتا پیاله شراب و ايپچه خوشکˇ نان بنه اونˇ جولؤ.
می پئر تأریف کودی کی، زیاد عوضأ نبؤسته بو، عصبی و ناراحت‌ام نیشان ندایی. هأتو کی مألوم بو، بد حال و روزی ناشتی، خوش‌أوال بو. می پئرˇ جا جه اما واپرسه بو و اوتاقان، همیشکˇ مانستن تمیز و مرتب بید.
ای‌چی بو کی می پئرˇ ره عجیب بو. وختی خاستی قبرستان بشه خو پئرˇ قبرˇ سر، می پيلˇمار بگؤفت: من نتانم بایم، خایم بشم کار دارم، يازدهمی رج، سمتˇ چپˇ جا، سومی قبر. انأ بگؤفت و بشؤ.
بعدن می عمو می پئره بگؤفت کی مامان او روز بشؤ بو کفاشˇ ورجا. می عمو گلايه کودی، کی من می زاکانˇ امرأ ايتا گوره خولهˇ میان زندگی کودأن درم، پنج ساعت در روز کار کونم، بخورنمیر پول بیرون آورم، هسا اشان هیچ‌چی، می «آســم» مرأ کرأ کوشه، بازون می مار اصلن خوره ننه. امی پئرˇ خانه هوتؤ خالی نهأ.
می پئر موسافرخانه میان خوره ایتا اوتاق فگیفت، ولی خو مارˇ جا اینتظار داشتی کی انأ به‌خانه دعوت بکونه، کاری کی اونˇ مار نکود، ای‌جور برخورد کودی کی به‌خياله، خانه آدمˇ جا پوره و اصلن خالی جيگا ناره اونˇ ره. اشان همه نشان ديی کی می پيلˇمار اصلن نخاستی خو زاکان و نوه‌یان و فامیلانˇ مرأ رابطه بداره.  خو زندگی راشی‌يه عوضأ کوده بو و خاستی خو رایأ بشه. می پئر پور باذوق و سلیقه‌يه، خیلی‌ام شوخ‌مرام و باصفا ايسسه. وختی بیده کی می پيلˇمار پيشترانˇ جا ويشتر خوروم و شاده، می عمویأ بگؤفت: مامانه راحت بنه، بدأ هر کاری کی خایه بکونه. اون چی خاستی؟ ایتا پنجشنبه روز فايکؤن کرايه بکود و اونˇ امرأ بوشؤ دؤرˇ گردش، او زمات کی می پیلˇآقاجان فايکؤن کرايه کودی و خو نوه‌یانه اونˇ امرأ دؤرˇ گردش بردی، می پیلˇمار هیچ‌وخت امی امرأ نامویی. خو دسه تکان دایی کی یأنی من نایم، شوما بشید. فايکؤن‌سواری پسی، شویی «کارلسروهه». تا اويا قطارˇ امرأ دو ساعت را بو؛ اویا شويی اسب‌سواری مؤسابقهٰ فأندره. می عمو، می پئرˇ ره بنیویشته بو کی امی مار تنها نوشويی کارلسروهه، بلکی ایتا تورˇ کؤرأ خو امرأ بردی. او کؤر ايتا موسافرخانه میان آشپزˇ وردسه. هؤیا کی امی مار ای‌روز درمیان شه غذا خوره. اَ کؤر امی مارˇ زندگی میان نقش مؤهممی داشتی. اونˇ ره ايتا کؤلا بهه بو کی اونˇ سر ایتا سورخˇ گول سورخ نهأ بو. عمو گؤفتی: می دختر خو عؤسلˇ تأميد روزˇ ره ایتا دس لباس ناشتی کی دکونه، بازون می مار او کؤرˇ ره هنده خرج کودی و اونأ خو امرأ بردی کفاشˇ ورجا. هو کفاش کی به اصطلاح سوسیال‌دمؤکرات بو.
تازه خالی ان نبو. مردؤم گوفتیدی کی اشان دونفر، امی مار و او کؤر، خوشانˇ ره نشینیدی آشپزخانه میان شراب خورید و ورق بازی کونید. می پئر، می عمو نامه‌یانه کی خاندی، خو سره تکان دايی. نامه‌یانی کی خالی جه امی پيلˇمارˇ بی‌حؤرمتی جا بو و امی‌ره سرشکستگی. می پئر تأریف کودی، اویا کی ایسا بوم، مهمان‌خانه‌چی مرأ بگؤفته بو کی خانمˇ «برشت» خوب خوره گوذرانئن دره! حقیقتن می پیلˇمار خو آخرˇ عؤمری بد زندگی نکودی. ای روز در میان کی شويی بیرون غذا خوردی. او روزم کی نوشويی، به‌خانه خوره مؤرغانه مرأ غذا چاکودی و ایتا پیاله شرابˇ مرأ خوردی. خانه زندگی‌يه مرتب و تمیز داشتی. بشؤ بو بانک وام فگیفته بو. همه گوفتید کی پوله فدأ او کفاشه، هونی کی می پیلˇمارˇ بمرده پسی بشؤ ایتا شهرˇ دیگرˇ میان و ایتا پیله کفاشی دوکان خوره وازأ کود. می پیلˇمار خو زندگی میان دو نفر بو. اولی نفر دتر و زن و مار، دومی نفر خانمˇ برشت، ايتا تسکˇ زناک کی ده هیچ مسئولیتی ناشتی. اونˇ اولی زندگی هفتاد سال طول بکشه و اونˇ دومی زندگی دو سال. خو زندگی آخری شيش ما ميان، کارانی کودی کی تأججؤبی بو. نیصفˇ شبان ویریشتی، اَ شهرˇ جا تا او شهر پیاده را دکفتی شويی، هأتو خاستی خوره راحت ببه. ايتا روز، کشیشه کی هردفأ اونˇ دئنˇ ره آمويی به‌خانه، دعوت بکود به سينما!
اون تنها نبو و تنهايی درده ناشتی. هميشک خو وختأ او کفاشˇ مرأ گوذرانئيی. اونˇ ورجام کی شويی، اون‌ام تنها نبو. اونˇ دؤر و برم پور بو جه آدم. اویا کی شويی، خو شراب‌ام خو امرأ بردی.
ایتا پاييزْ روز، زواله وخت، خو خابˇ اوتاقˇ میان یوکهؤ بمرد، ولی نه رختخوابˇ میان، بلکی صندلی راحتی سر، درجيکˇ ورجا. او روز، او تورˇ کؤره دعوت به سینما بکوده بو. هنˇ واستی او روز کی بمرده بو، او کؤر اونˇ ورجا ایسا بو. می پیلˇمار هفتاد و چار سال داشتی کی بمرد.
می پیلˇمارˇ بمرده پسی، اونˇ جا ایتا عکس بیدئم کی اونأ خو زاکانˇ ره بگیفته بو. او عکسˇ میان کی مردنˇ عکس بو، تختˇ سر درازه نهأ بو. او عکسˇ میان آدم ایتا کوچی ديم دئيی چینˇ چوروکˇ جا پور، نازوک مچه، پيلˇ دهان.
می پیلˇمار خیلی سالان خو زندگی میان سختی بکشه بو و خالی هأ دو سال بو کی آزاد و راحت بو.

بنویشته‌کس: برتولت برشت

۲۱

ادبيات جرگه مئن تلمبار ببؤ

آگوست 27th, 2008

11 ته نظر

ای مطلبˇ نظرانˇ RSS

  1. تی مطلب فوق العاده بو……..به زودی تاریخ گیلان بروز بنه منتظر بیس ته خبر کنم

    وارانا

    29 Aug 08 در 04:11

  2. اولین باریست که ترجمه داستانی را به گیلکی دیدم ، خواندم و لذت بردم. امیدوارم که این کار ادامه داشته باشد. دستتان درد نکند .

    اقدسیان

    29 Aug 08 در 10:08

  3. وقتی یک مطلب ترجمه از ادبیات غربیها را می خواندم(می خوانم) حس می کنم فضای داستانها غریبه است و با من ،بیگانه .
    متفاوت بودن مکان و آدمها را کاملا محسوس است. این ترجمه اما طوری بود انگاری این ماجرا همین دورو بر ها اتفاق افتاده، هر چند عجیب، اما نه جندان غریب. نمی دانم این حسن ترجمه است یا به دلیل این است که گیلکی در ناخودآگاه من آشناتر است …(البته شاید بتوان قطعی نظر داد وقتی متن اصلی حوانده شود)
    به هر حال اولین ترجمه ای بود که خواندم و حس کردم آدمهای این ماجرا و مکان داستان از همین دور برها بوده اند .

    سمیرا

    29 Aug 08 در 14:38

  4. من هم با سمیرا موافقم، انگار این داستان این دورو برها اتفاق افتاده، و این نشان دهنده مهارت مترجم و آشنا بودن کامل او به هر دو زبان و فرهنگ است.

    پریسا

    29 Aug 08 در 17:12

  5. سلام.
    مطلب خيلي خوب ترجمه ببو و آقاي ورتوان كار خيلي عالي هيسه، مخصوصا كه آلماني جي گيلكي بوبه، حال و هواي داستُن آدم ياد”جان اشتاين بك” كتابون تُبادِ، اي سبك نوشتن خيلي دوس درم.
    يته پيامم آقا نيماي مجتهدي عزيز وسر دشتم:
    از بابت شيمي پيام آتكوه يادداشت ر خيلي ممنونم، لاجون رفيق زياد درم ولي فكر نونم بتونم ب اي زودن بييم، در هر صورت شيمي محبت قوربون، اگر دوس دشتين مقاله ايميل بوءنين و اگر نبو فكر كنم ورگ ميين بنين خيلي بهتر هيسه چون مخاطب خيلي زيادتري دره، در هر صورت ممنونم.
    يا علي.

    وحيد

    30 Aug 08 در 19:22

  6. یکی از ویژگیهای ورگ اینه که سلیقه ی همه مخاطبها رو در نظر میگیره.

  7. ما جمعی از اهالی روستای گیلارکش خواستار خذف سانسور آقای مجتهدی از سایت ورگ می باشیم( دهیاری روستای گیلارکش )
    ————————————-
    ورگ: دوست عزیز، منظور شما از اتهام «سانسور» را متوجه نمی‌شوم. مگر می‌توان یک «شخص» را سانسور کرد؟ ما پیش‌تر از نوشته‌ها و عکس‌های نیما مجتهدی در ورگ استفاده کرده‌ایم و بعد از این هم خواهیم کرد و این ربطی به سانسور ندارد.

    قراقوش

    5 Sep 08 در 08:33

  8. سلام تو همه ي گيلانيان ره جاي افتخار دري ايتا مطلب امرا بنام نقشه گيلان وتالشستان به روز ايسم .

    اسپهبد

    7 Sep 08 در 15:49

  9. ایستفاده بوکودم ، خیلی قشنگ بو.
    داستان خیلی جالب ترجمه بوبوسته .
    می گیل ـنوشت مئن ایتا کار تازه بنام باعث خوشحالی به اگه می ورجا بایی .

    shadmehr

    8 Sep 08 در 17:56

  10. ان موترجمˇدستانˇبا بوسه زئن. موترجم با بتنه خودشه جه خلاقیت نشان بدهه. طوری پیرزناکه توصیف کوده کی ادمˇدیل اونه ره سوج کوده.هتو پا سوج!

    مازیار

    5 Oct 08 در 11:34

  11. مو “برتولت برشت” سیا جنگلئناجی آمه . می مئار م او زمئت کی اونی جئنه مئن جیگا داشتم به شرئون بئارده امما جنگلئنه دولوس ت میرایی زمئت می امرا. (بتولت برشت)
    ترجمه ی فارسی :
    من برتولت برشت از جنگلهای سیاه می آیم . مادرم آنگاه که در تنش لانه داشتم به شهرهایم اورد اما سرمای جنگلها تا لحظه ی مرگ با من خواهد بود.
    درود امین جئن. بنویشتی کی ای روزئن زیاد سرحال نئی . تی بلا می سره بگنی . اومید دارمه هر موشکیلی – هر چنی هم کی چیتین ایسسه- جه تی راقه سر ویته ببی و حل ببی.
    هر زمئت تره خوش اوقور ببی.
    ساق و خوجیر ببی براری.

    Durag

    23 Feb 09 در 03:38

تی گب

./ این کامنت‌ها حذف خواهند شد:
- حاوی توهین و تهمت باشد. (یعنی نسبت دادن چیزی یا کاری، بدون ارائه دلیل برای اثبات)
- حاوی تبلیغ به نفع کالا، رسانه، شخص حقیقی یا حقوقی باشد.
- بی‌ارتباط با مطلب باشد.