کيبريت فۊرۊش لاکۊ

Den_Lille_Pige_med_Svovlstikkerne

سیاست ورگ در ترجمه اغلب اینه که ترجمه از متنهایی به گیلکی انجام بگیره که نسخهٔ فارسیش وجود نداره تا خواننده رغبت و شوقی برای مطالعه پیداکنه.

اما این قاعده همچون هر قاعده‌ای، بی‌استثنا نیست. بعضی متنها، فارغ از اینکه برای خوانندهٔ دوزبانهٔ گیلک به فارسی موجود باشه، حیفه که به گیلکی در نیاد.

قصهٔ معروف دختر کبریت فروش یکی از این نمونه‌هاست که مانی معصومی اون رو به گیلکی ترجمه کرده.

بی‌شک این قدمیه در راه بالیدن ادبیات کودک و نوجوان در زبان گیلکی.

این قصه رو از اینجا بگیرید و بخونید.

دربارهٔ هانس کریستیان آندرسن در ویکیپدیای گیلکی بیشتر بخونید.

هف نفر رقص کأدرن

این قصه از لأنگستن هیۊز، اولین بار همین چند ماه پیش در شمارهٔ ششم و سیزدهم جون ۲۰۱۶ مجلهٔ نیویورکر چاپ شد و حالا شما ترجمهٔ گیلکی‌ش رو میخونید.
این قصه ساختاری مدرن و روایتی ساده داره. روایتی ساده اما متورم از فشردگی تضادها و تناقضهای مختلف جامعهٔ آمریکای دههٔ ۶۰ میلادی. به بیان بهتر و اون طور که آرنولد رامپرساد، ویراستار مجموعه اشعار لأنگستن هیۊز و نویسندهٔ کتاب زندگی لأنگستن هیۊز در گفتگویی با نیویورکر بعد از چاپ این قصه گفته: پایانبندی قصه مخلوط قابل احتراقی از شهوت، مادی‌گرایی، فقر سیاه، وفور و غنای سفید، فرضیات نژادپرستانه دربارهٔ کنترل، بیان تا اندازهٔ زیادی بیهوده و در نتیجه خطرناک تفاخر به سیاه بودن، تجسمی از تمایلات جنسی مردانهٔ سیاه و یک مرکز فرماندهی و ناظر که همهٔ این چیزها رو به سخره میگیره رو گرد هم آورده.
امیدوارم ترجمهٔ گیلکی این قصه از زبان انگلیسی به تجربه‌های مدرن قصه‌نویسی گیلکی کمک بکنه.

 

طرح Noé Sendas جي
طرح Noé Sendas جي

ادامه خواندن “هف نفر رقص کأدرن”

کرک

کلاریس لیسپئکتؤر (Clarice Lispector) ىکته نؤمي نيويشتنکسه برزيلˇ شي کي پؤرتقالي أدبياتˇ مئن خۊشˇ جاجيگه’ دأنه. أگه خأنين ويشتر اۊنأجي بۊدؤنين ائره’ بۊخؤنين.

دۊ سال پيش دۊ ته اينˇ قصه’نه وگردؤنئه بۊم گيلکي. اي ىکته اۊشؤنه کي ألنى تينين بۊخؤنين. ائره’م تينين فارسي اي نيويشتنکس أجي بۊخؤنين.

ليسپئکتؤرˇ قصه’نˇ مئن همشک زنأکؤن ؤ ايشؤنˇ زيندگي ؤ فکر نۊمۊد دأنه. اي قصه مئن أني هيتؤره؛ ىکته کرک (مرغ) کي مألي (ماده) ؤ زنأى بؤن، اينˇ زيندگي سر أني خۊشˇ أثره نئنه.

 

کلاريس ليسپئکتؤر
کلاريس ليسپئکتؤر

کرک، ىکشمبه رۊزˇ پله خؤري شي بو.(۱) أگه تاهیسه زنده بۊ، اینˇ وأسي بۊ کي هلئه ساعت ۹ نۊبؤبۊ.
ايتؤ نظر أمأ کي تأمأچه ره. شمبه’ جي تاهیسه آشپزخؤنه دیمه جۊکأزئه بۊ. هي کسه نیگا نۊد، هي کسأ ني اینه نیگا نۊد. وختي اۊشؤن اینه دؤجین بۊدن ؤ هۊتؤ بیخیال اینه بقاىده أنگۊشتأگۊدن، مننیسن بۊگؤن پلفه’ ىا کي خأشه. هي کس خیال نۊد کي “کرک” ىأسه بدأره.
هینˇ وأسی تعجۊبي بۊ وختي خۊ کۊچˇ بالؤنه وابۊده، خۊ سینه’ فۊلکأدأ، بأزۊن، دۊ سۊ دفأ حقسایˇ پسي، برسه تلارکه(۲)ˇ دیواره. ىک دم لکتؤ بۊخؤرده -ؤ هي أننى لمˇلس وس بۊ کی آشپز ژگله بکۊنه- ؤ بازۊن همساده تلارکه سر ایسأبۊ ؤ اؤره’ جي بکی-ویریس پرأگیته برسه تا ىکته سفال-سر بؤمه. اؤره ىکته “بادنما” مۊسؤن کي خۊ جاجیگه’ مؤقۊفأگۊده-بي بئسأ، نوأ-نوأ، أول ىکته پاىˇ سر بأزین اؤکته سر. خانواده واخؤأبؤن ؤ هۊتؤ کي ایشؤنˇ مات واخۊشته-بۊ، خۊشؤنˇ نأهأره بدئن کي ىکته دۊدکشˇ ورجه سرپا ایسأ! ادامه خواندن “کرک”

دۊخان مرأ

أفتؤ

دۊخان مرأ، دۊخان
اي جۊر دۊخان مرأ-
کي تي صدا
به کۊ بينيشته آفٚتابˇ
أرسؤنه وأگردانه
جي دؤب دکفته آدمانˇ راهي ىأ
ألأن کي خئلي وخته خؤفتدي
دپرکانه
اۊ جۊر کي گؤرخانه تأنه
زيمينأ خۊ نيهئبˇ جا بپرکانه
اۊ جۊر صدا مرأ دۊخان
بدأ
تي نازنين صدا جا آسمان واوه
گۊلانˇ ره هميشه آفٚتاب ببه.
ادامه خواندن “دۊخان مرأ”

کاسعلي بمرد ولي خۊ آرزۊیأ به گيل نبرد!

اۊ وختانا کي هنۊز ايرانˇ ميان أرباب رعیتي حاکم بۊ ايتا جه رعیتان بنامˇ کاسعلي ايتا تاوستان رۊز چن تا سۊکۊلاکۊلۊ، ايپچه جۊکۊل ؤ چن تا مؤرغانه اۊسانه رادکفه بشه أربابˇ خانه. وختي فارسه أربابˇ خانه ؤ دروازه’ بدرۊن شه… بأه! چي ديني! أرباب زيرشلوار ؤ زيرپيرأنˇ أمرأ ایوانˇ سر دراز بکشه ؤ چن تا بالش خۊ سرˇ جير بنه، خۊ دسأ خۊ گۊشˇ کۊن جنه ؤ ايتا مؤشرأفه تنگرˇ آب اۊنˇ بغل دس نأهأ دالبدال سردˇ آب خؤره ؤ بادزن حصيري أمرأ خۊدشأ باد زنه ؤ خؤره کئف کۊدأندره.

کاسعلي حسرتˇ مره أربابأ فأندره ؤ خۊ ديلˇ جا آرزۊ کۊنه چقد خؤب بۊ اۊن هم بتانسته-بي أربابˇ مانستن جه خۊ زندگي لذت ببرده-بي ؤ ايپچه وختˇ استراحت بدأشته-بي؟ أ حسرت کاسعلي ديلˇ جا بمانست تا تابستان دوأرست ؤ زمستان جه راه فأرسه ؤ أولين ورف بوأرست.

کاسعلي کي صؤب جه خاب ويريزه ؤ جه اؤتاق بيرۊن أیه دينه بأه! ايتا کمر ورف زمينˇ سر نيشته ؤ هنده وأرستندره. فؤراً خۊ لباسانأ کنه با ايتا زيرشلواري ؤ زيرپيرأن، شه أیوانˇ سر دراز کشه، چن تا بالش خۊ سرˇ جير نهه ؤ ايتا گؤله ميان ورفˇ آب دۊکۊنه خۊ بغل دس نهئه دالبدال ورفˇ آب خؤره ؤ بادزن حصيري أمرأ خۊدشأ باد زنه ؤ أداىˇ أربابا بيرۊن أوره.

أنˇ زن گه: مردأى! مگر تۊرأبؤستي؟ أن چي کاري ايسه تۊ کۊدأندري؟
کاسعلي اصلاً گب نزنه ؤ خۊ کارأ ادامه دهه تا کي هؤتؤیي چأفتنگ زنه ؤ خۊشکأبه… بعله… کاسعلي بمرد ولي خۊ آرزۊیأ به گيل نبرد!

سۊکۊلاکۊلۊ: جوجه خروس
جۊکۊل: برنج نارس
جنه: تکیه می‌دهد
گؤله: کوزه
تنگر: تگرگ. یخ.
مؤشرأفه: پارچ مسی

سربس: گیله‌وا. ش۱۴. ص۴۵.

عزيز ؤ نگار

تنهاىي ؤ
تؤقاىي مرزˇ سامانسر
ايتأ تاشأخؤردنˇ جا هأندر
را بۊ

پا-دۊبؤ
بۊشؤده بۊشؤده بۊشؤده
را-دۊبؤ
فۊنۊوؤ فۊنۊوؤ فۊنۊوؤده!

عزيزˇ تنهاىي هأندر
نگارˇ زيندگي چر-
تسکˇ تنگام بۊ.

عزيز!
تي ديلخۊشي هأندر…
ادامه خواندن “عزيز ؤ نگار”

بهارˇ وؤسیسه لشکر

حسین طوافی در شعرهای بلند گیلکی‌ش، بلاهایی سر این زبان می‌آورد که گاهی موجب خشم و گاهی تعجب شاعران سنتی‌تر گیلکی‌سرا می‌شود. اما همین زبان دشوار، دارد به کمک تخیل در شعر گیلکی می‌آید. خواننده‌ی شعر را مجبور می‌کند که با زبان شعر گلاویز شود. البته دنیای شعری حسین طوافی با تاریخ به یغمارفته‌ی گیلکان گره خورده و شاید وفور کلمه‌های آرکائیک و اصطلاح‌های نظامی و ارتشی کهن در دو شعر بلند اخیرش (همین شعر و شعر «اوشان دکشه دپیچسته جان») ریشه در همین آبشخور داشته باشد. اما به هر حال، نباید از کنار سختی این شعرها به سادگی گذشت. این شعرها دیگر برای علاقمندان به گیلان‌شناسی و ثبت و ضبط کنندگان واژه که به اشتباه شاعر یا خواننده‌ی شعر شده‌اند چیز دندان‌گیری ندارد. چون حسین طوافی بازیگوشی‌ها و ابداع‌های خودش را بر سر زبان می‌آورد. این بلایی‌ست که شاعر بر سر زبان می‌آورد.

حسین طوافی

آوانگاره:

امی نتاج
ببئه دارؤنن
و زمت
امی پیلˇمأرؤن
کو کارکیا ببئه دسˇ جی
تیتی بودیم
کی امی دس
دارهꞌ؟ ادامه خواندن “بهارˇ وؤسیسه لشکر”