خط ؤ لت (خط و کیبؤرد)

متن‌هایي که در این صفحه میخوانید، مستندات مربوط به خط پیشنهادي و امکانات فنی مربوط به این خط است که برای زبان گیلکی طراحی شده و پس از چهار سال تجربهٔ عملی، طی زمان و پس از استفاده توسط کاربران به مرور ضعفهای آن مشخص و برطرف شده و یا پیشنهاداتي به آن افزوده شده است.

ویژگی اساسی این خط و کیبرد پیشنهادی همین است که از روز اول در مشورت و گفتگو با دیگران (به ویژه از لهجه های مختلف زبان گیلکی در مناطق مختلف گیلان و مازندران) پیش رفته و همیشه مسیر اصلاح و بهبود را برای خودش بازمی‌داند. شاید همین دلیل استقبال خوشحال‌کنندهٔ نسل جوان علاقمند به گیلکی باشد. این خط البته در میان هواداران گویش معیار که همیشه دلشان میخواهد لهجهٔ مرکز استان گیلان را به عنوان لهجهٔ معیار به تولیدکنندگان محتوای گیلکی حقنه کنند با بازخورد خوبی روبرو نشد و تجربهٔ گفتگو با این عزیزان به ما نشان داد که حتی حوصلهٔ يک دور کامل خواندن این مستندات را هم نداشتند. چه می‌توان کرد؟ آن که غربال دارد، از پس کاروان می‌آید.

باز هم تاکید می‌کنم که این خط قرار نیست جای خط فونتیک (آوارنگار) را بگیرد و در نتیجه داشتن این انتظار ازاین خط که تمام جزئیات آوایی زبان گیلکی را نشان دهد، نه عملی است و نه عاقلانه. چرا که چنین خطي یک بار اختراع شده و هیچ خط دیگري هم چنین وظيفه‌اي را بر خودش واجب نمی‌داند.

نکتهٔ دیگر اینکه مهمترین اولویت این خط، ایجاد ارتباط برابر میان لهجه‌های مختلف زبان گیلکی‌ست بدون ترجیح یکی بر دیگری تا افراد در درجهٔ اول بتوانند نوشته‌های به لهجه‌های دیگر را حتی اگر نمی‌فهمند، درست بخوانند. درک متقابل در سپهر یک زبان نيازمند فرایندي پیچیده‌تر و زمان‌برتر است که خوشبختانه با وجود امکان این خط و کیبرد این فرایند سرعت بیشتري خواهد گرفت. هرچه محتوای بيشتر و بهتري تولید شود، انباشت نوشتاری ما بیشتر و آگاهی قومی ما از مجموعهٔ ذخیرهٔ واژگانی گیلکی و رنگهای مختلف آن در مناطقمختلف عميقتر خواهد شد و اين ميانه، امکان ارزشمند اینترنت به یاری ما آمده است تا بالاخره تن از غبار انديشه‌های قدیمی و نخ‌نمای مرکزگرایانه و یک‌دست‌سازانه بشوریم. همین اشتياق نسل جدید به کاربرد این خط باعث شد تا گوگل این کیبرد را در فهرست خود ثبت کند و در گوشی‌های اندروید زبان گیلکی هم به فهرست زبانها اضافه شود.

نکتهٔ مهم دیگر اینکه با وجود تغییرات مختلف، بسیاري از امکانهای اولیهٔ کیبرد همچنان در کیبرد حفظ شده اند و نیز کیبرد جوری طراحی شده که شما بتوانید از آن برای تايپ فارسی هم بهره ببرید (و از این بابت بهبود هم یافته است) و نیز حتی اگر طرفدار خط پیشنهادی مجلهٔ گیله‌وا باشیدهم بتوانید با همین کیبرد تايپ کنيد.

همچنان و همچون همیشه، اشکالات فنی و ابهامات و یا پیشنهادات را می‌توانید زير این صفحه کامنت بگذاريد تا گفتگو کنيم.

ذکر این نکته هم ضروری‌ست که در مستندات زیر، هرجا تغییري رخ داده، روی متن قبلی خطي کشيده شده و متن جدید در کنارش آورده شده تا مخاطب از سیر تغییرات باخبر باشد. چرا که اين تاریخ مکتوب کتابت ماست.

تابستان ۱۵۹۳ دیلمی/ سپتامبر ۲۰۱۹
ورگ

بالاخره ماه‌ها تلاش، مشورت، مطالعه و همراهی بسیاری دوستان به نتیجه رسید و پیشنهادی برای گیلکی‌نویسی به همراه صفحه‌کلید مناسب آن، برای استفاده در سیستم‌های مختلف آماده شد. باید یادآوری کنم که این پروژه تنها یک پیشنهاد به همهٔ گیلکان و اهل قلم گیلک است وگرنه دنیای امروز بسیار گسترده‌تر و بس‌گانه‌تر از آن است که کسی یا گروهی نقش قیم و آقابالاسر دیگران را بازی کند؛ طراحان و کوشندگان این طرح نیز بدون چنین توهمی، بر اساس تجربه‌ای نزدیک به یک دهه در حوزهٔ ادبیات و زبان گیلکی، این پیشنهاد را کارآمد و شدنی و سودمند می‌دانند و همهٔ گیلکان را به همراهی با آن فرا می‌خوانند.

مستندات این پیشنهاد و صفحه‌کلید مربوطه را به دو زبان گیلکی و فارسی، می‌توانید در این پست ببینید.

ادامه خواندن “خط ؤ لت (خط و کیبؤرد)”

خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید

بالاخره ماه‌ها تلاش، مشورت، مطالعه و همراهی بسیاری دوستان به نتیجه رسید و پیشنهادی برای گیلکی‌نویسی به همراه صفحه‌کلید مناسب آن، برای استفاده در سیستم‌های مختلف آماده شد. باید یادآوری کنم که این پروژه تنها یک پیشنهاد به همهٔ گیلکان و اهل قلم گیلک است وگرنه دنیای امروز بسیار گسترده‌تر و بس‌گانه‌تر از آن است که کسی یا گروهی نقش قیم و آقابالاسر دیگران را بازی کند؛ طراحان و کوشندگان این طرح نیز بدون چنین توهمی، بر اساس تجربه‌ای نزدیک به یک دهه در حوزهٔ ادبیات و زبان گیلکی، این پیشنهاد را کارآمد و شدنی و سودمند می‌دانند و همهٔ گیلکان را به همراهی با آن فرا می‌خوانند.

مستندات این پیشنهاد و صفحه‌کلید مربوطه را به دو زبان گیلکی و فارسی، می‌توانید در این پست ببینید.

ادامه خواندن “خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید”