گيلکؤن ٚ أدبیات ؤ فرهنگ ؤ غٚیره.

برچسب: تاریخ گیلان

نکته‌هایی دربارهٔ نهضت جنگل

یک کتاب خوب و خواندنی شناختی دقیق و علمی از جنبش جنگل، مجموعه مقالات رسول مهربان با عنوان «نکته‌هایی دربارهٔ نهضت جنگل»‌ است که سالها پیش در مجلهٔ چیستا چاپ شده و اکنون به همت دکتر مسعود جوزی در کانال جنگل به صورت یک فایل پی‌دی‌اف کلی و به شکل یک کتاب گردآمده و برای دانلود و خواندن می‌توانید از اینجا دریافت کنید.

بعد از تمام این سالها که مشغول مطالعهٔ منابع مختلف و بررسی زوایای مختلف جنبش جنگل هستم، تا این لحظه این مجموعه را یکی از دقيقترین و علمی‌ترین نگاه‌ها به جنبش جنگل یافته‌ام و از ویژگی‌های مهم این کتاب ‌هم‌این است که بسیاری از باورهای سفت و سخت ایدئولوژیکی را که طی یک قرن اخیر تکرار شده، بی‌رحمانه به زیر نقد و پرسش می‌برد.

ذکر این نکته هم ضروری است که گردآورندهٔ عزیز در مقدمهٔ این مجموعه این نقدها را «از نگاه چپ» معرفی کرده که باید یادآوری کنم این کلمه دقیق نیست و بخش مهمی از آنچه در فرهنگ سیاسی امروز با شلختگی و بی‌مبالاتی نظری «چپ» نامیده می‌شود، اساسا با دیدگاه‌های رسول مهربان مخالفند از جمله خسرو شاکری، شاپور رواسانی، مصطفی شعاعیان و…

پی‌نوشت: چند روز پس از انتشار این پست باخبر شدم که آقای رسول مهربان (متولد ۱۳۱۴ انزلی) که در خانهٔ سالمندان زندگی می‌کرد از بین ما رفته و یکشنبه صبح در رشت مراسم خاکسپاری این پژوهشگر مبارز در باغ رضوان رشت برگزار شد.

»»» برای حمایت از وبلاگ ورگ و پروژه‌های مرتبط با گیلکی به اینجا بروید.

بحثي سیاسی و تاریخی پیرامون شخصیت «کوروش بزرگ»

در زمانهٔ ما که رسانه‌های تکصدا و منفرد گسترش یافته، با وجود هزاران خوبی و منفعتي که اين گسترش داشته، بدی‌هایي هم داشته از جمله پراکندگی بحثها و دشوار شدن گفتگوهای دقیق و انتقادی و علمی مکتوب که پایه و اساس فرایندهای پژوهشی باشد و نه ابزار تبلیغات و جدالهای روزمرهٔ شفاهی شبه‌مکتوب که در مناسبتهای سالانه صدباره تکرار شوند. در نتیجه همچون همیشه تلاش خواهد شد گفتگوهای جدی پیرامون موضوعات مشخص را در ورگ گرد آوریم تا شما به کمک پیگیری برچسب‌ها (تگ‌ها) و لینک‌ها این بحثها را دنبال کنید. پیشتر از این نیز وبلاگ ورگ میزبان گفتگوهای علمی مختلفی بوده است. (برای نمونه نگاه کنید به: بازتاب جمعیت تاریخی گیلان)

داستان از گفتگویی آغاز شد که دو استاد عزیز جامعه‌شناسی، شروین وکیلی و حسن محدثی گیله‌وایی داشتند. (در اینجا ببینید)
در این گفتگو شروین وکیلی سعی کرد با شیوه‌ای علمی و دقیق از موضع خودش که موضعی راستگرا و ملی‌گرایانه و ایرانشهری ست دفاع کند. حسن محدثی هم از موضع خودش که به نوعی موضع لیبرال چپ محسوب می‌شود دفاع کرد اما متاسفانه طبق روال معمول روشنفکران چپ لیبرال، با دست‌کم گرفتن دانش تاریخ و روش علمی و اتکا به نظریه‌ها و پیش‌فرض‌های خودش، نتوانست به خوبی در گفتگو از موضع مترقی خویش دفاع کند و به ورطهٔ نقد ارزشی و اخلاقی افتاد و برعکس شروین وکیلی با وجود داشتن موضع واپسگرا نسبت به محدثی، به کمک تدقیق علمی و با استفاده از ندانسته‌های طرف مقابل، دست‌کم در ظاهر جای جواب دادن برای محدثی باقی نگذاشت. (مشابه این ناتوانی در نقد رادیکال ادعاهای شروین وکیلی را در مناظرهٔ حسام سلامت و شروین وکیلی هم می‌بینیم که دوباره طرف چپگرای گفتگو بدون یک داشتهٔ پژوهشی و دانشی جدی، صرفا با اتکا به جهان ارزشی و اخلاقی تلاش می‌کند تا استدلال خود را پیش ببرد.)

Continue reading

ابراز تردید در فرضیهٔ اثبات‌نشدهٔ مهاجرت آریاییان از سرزمین‌های شمالی

مهاجرت آریاییان فرضیه‌ای مبهم است که از سده نوزدهم میلادی مطرح گردیده و تاکنون به‌رغم تکرار فراوان به اثبات نرسیده است. به موجب این فرضیه، مردمان امروزی ایران بازماندگان آریاییانی هستند که از سرزمین‌های دوردستِ شمالی به سوی جنوب و سرزمین فعلی ایران کوچ کرده‌اند و مردمان بومی و تمدن‌های این سرزمین را از بین برده و خود جایگزین آنان شده‌اند.

برگرفته از کتاب «مهاجرت‌های آریاییان و چگونگی آب‌وهوا و دریاهای باستانی ایران»، ۱۳۸۰، از همین نگارنده، با بازنگری. بازنشر از سایت پژوهش‌های ایرانی.

به نظر می‌رسد که طرح این فرضیه بیش از آنکه متکی بر شواهد تاریخی باشد، متکی بر اهداف سیاسی و نژادپرستانه بوده است.

نگارنده با دلایلی که در ادامه می‌آورد، در وجود چنین مهاجرتی ابراز تردید کرده و بر این باور است که جدا کردن مردمان ساکن این سرزمین به دو تبار یا نژاد گوناگون و مستقل «آریایی» و «پیش‌آریایی/ بومی» پنداری است که شواهد و دلایل علمی از آن پشتیبانی نمی‌کند و صرفاً تصوری می‌باشد که بسیار فراگیر شده است.

Continue reading

© 2026 ورگ

Theme by Anders NorenUp ↑