نامه

»» این داستان را از اینجا بشنوید.
»» ترجمهٔ این داستان را به فارسی در اینجا بخوانید.
»»‌ از وبلاگ ورگ و پروژه‌های گیلکی حمایت مالی کنید.

اقای ˇ بررس ˇ عزیز! سلام. بخشنین مأ أگه شمه-ره ایتؤ خطاب کؤنم أمما چۊن هرچي شیمئه نامه-أ جیر ؤ جؤر بۊدم شیمه نؤم-ه نیأتم، بۊتم بئتره هۊ عؤنوان أجي استفاده بۊکۊنم کي خۊدتؤن استفاده کؤنین. اینم بخشنین کي گیلکي نيویسنم. ألبته این‌کي دؤنم شمه تینین گیلکي بۊخؤنین مأ وادأنه کي گیلکي بنویسم. یأني ایتؤ خأنم مي خۊشالي أني نۊشؤن بدئم اين أجي کي شمه گیلکي خؤنین. باور بۊکۊنين جدي گۊنم. وختي نامه-أ بۊخؤندم، أول چیزي کي مي ذهن ˇ مئن بمأ هي بۊ کي شمه تینین گیلکي بۊخؤنین. اۊنم قصه!

دؤنم شیمئبه جالب نئه أمما مئبه خئلي جالبه. شمه کي أمئه زوان ˇ اؤضاع ؤ احوال ˇ خبر-ه دأنین. گیلکي قصه‌نيویسي سي چئل سال ویشته نئه کي پا بیته. اي تؤضیح أم بدئم کي وختي گۊنم قصه مي منظۊر هۊ داستان‌کۊتاهه. یا هۊ پأچ ˇ داستان. مۊ گۊنم قصه چۊن گیلکي مئن خؤرؤم نيشینه. داستان یک جوري ایسه. گیلکي مئن ناجۊره. فارسيئه. اصلاً مألۊم نئه چیسه. هنده اینگیلیسي مئن استؤري (Story) یا فیکشن (Fiction) آدم ˇ ذهن ˇ مئن یک‌چي-ئه تداعي کؤنه. مثلاً وختي گۊنیم استؤري، هیستؤري (History) آدم-ه یاد هأنه یا وختي گۊنیم فیکشن آدم-ه تفاق ؤ ماجرا نظر هأنه. داستان أمما چي؟ هیچ‌چي! قصه ولي نقل ؤ روایت ؤ یک‌چي-ئه تأریف گۊدن-ه آدم-ه یاد أبئنه. بأزۊن گیلکي زوان ˇ مئن أني خؤرؤم نیشینه. این ˇ آهنگ ؤ حرفؤن مي منظۊره. قصصه. شأنه اۊن ˇ صاد ˇ سر تأکید گۊدن. هرچي تعلیق ؤ شات ؤ مات ویشته، صاد ˇ سر ˇ تأکید أني ویشته. ألبته آقای ˇ کشکۊلي (أمه آقای ˇ کشکۊلي خؤنه جیمأبنیم کي قصه بۊخؤنیم) گۊنه قصه دۊرۊس نئه؛ خأ گۊتنى داستؤن. قرار بنأیم کي مۊ اؤره بۊگؤم داستان ؤ درعوض آقای ˇ کشکولي أني دئه مي گیلکي نيویشتن ˇ همرأ کنار بأ. چۊن آقای ˇ کشکولي گۊنه مۊ استعداد دأنمی، أمما نۊدؤنه چره گیلکي نيویسنم. خۊش دأشت کي مۊ فارسي نيویشتنأبۊم. بابک حیدري أني (مي رفئق) مي گیلکي نيویشتن ˇ سر زیاد گب بزئه دأنه. یأني اۊنقدري گه راجه به مي گیلکي نيویشتن گب بنه، راجه به مي گیلکي بنویشتأن گب نبنه. ایشؤنم گۊنم کي در جریان ببین کي اي مباحث («قصه یا داستان؟» ؤ «گیلکي نيویسي» ؤ «چره گیلکي نيویسني؟») همه‌جا مطرحه. خۊدای ˇ نکرده یک دفأ خیال نکۊنین بابت ˇ اظهار ˇ فضل ؤ اي جۊر چيئن اۊشؤن-ه بنویشتم. اي دۊ نفر ˇ نؤمم کي بأردم این ˇ وأسي ایسه کي ألؤن کي نیگا کأدرم اینم اي دۊ نفر ˇ نظر راجه به مي قصأن مئبه خئلي مؤهمه. ألبته متوجه ایسین که شیمئه جاجيگه ؤ مۊقؤم ؤ نظر خۊ أهمیت ؤ اعتبار-ه دأنه آقای ˇ بررس. در نهایت، اي شمه ایسین گه أصل ˇ گب ؤ آخر ˇ حرف-ه زئنین. أمما خأسم بۊگؤم اي دۊ نفر، تینن مأ حألي بۊکۊنن کي کؤره خؤرؤم بنویشتم ؤ کؤره چرت ˇچؤلا. بأزین هي دۊ نفرم، منئن مأ نۊگؤن کي «چره گیلکي نيویسني؟» ؤ منم منئم ایشؤن-ه بۊگؤم «چره گیلکي نيویسنم» حتی منئم بۊگؤم «چره فارسي ننویسنم». خأنم بۊگؤم ایشؤن همه مي قصه ؤ شیمئه نامه-أ بئنه یکته تازه قصه مئن کي خۊش ˇ ماجرا-ا دأنه. بأزین نيویشتن ؤ ننيویشتن ˇ گب کي بنه، لفظ ˇ گب کي بنه، آقای ˇ کشکولي ؤ بابک ؤ مۊ، یکته قصه آدمؤن-ه مؤنیم کي خأ راجه به مي بنویشتأن گب بزنیم. شاید نۊدؤنین أمما اي سالؤن مئبه قصه خؤندن خۊشئبه انگاره دأنه. أول خأ اعلام بۊکۊنم کي خأ قصه بۊخؤنم. بأزین مي مؤخاطبؤن ˇ چیشم ˇ مئن أجي خأ بۊخؤنم کي قصه اشتؤسن ˇ اعصاب-ه دأنن یا نأ. بأزۊن أگه اؤضاع میزؤن بۊ خأ بۊگؤم «ألبته مي قصه گیلکيه». آقای ˇ بررس! تازه ائره مي قصه سرأگینه. حتماً خأ تؤضیح بدئم کي چره گیلکي. تازه أگه واداشته‌نبۊم کي أول تؤضیح بدئم اصلا گیلکي زوانه یا لأجه! گیلکي نيویشتن خۊدش تینه یکته قصه مئن ˇ تشکه ببۊن. اۊجۊر تشکه کي مألۊم نئه کیني خأ واببۊن. دوأریم! کؤ ایسأبیم؟ أهأ! گۊته‌دبۊم کي چره مئبه جالبه کي شمه مي قصه-أ بۊخؤندین. راستي! یک‌چي-ئه خأ بۊگؤم. اۊنم این‌که مي نظر اینه کي گیلکي مئن داب نئه کي دوم شخص ˇ مؤفرد-ه، احترام‌ ˇ وأسي چاکۊنیم دوم شخص ˇ جمع. اي داب فارسؤن ˇ شئه. أمما ائره نۊدؤنم چره هرچي خأنم بنویسم تۊ، هنده نیویسنم شمه. شاید چۊن به لحاظ ˇ اداري ألؤن مۊ أرباب‌رجوع محسۊب بنم ؤ ارباب‌رجوع همشک خأنه کي خۊ کار را دکئه ؤ هین ˇ وأسي کمته یأرنه رسم ؤ رۊسۊمات-ه به نفع ˇ خۊ اۊصۊل بنه خۊ پای ˇ جیر.
هنده گب ˇ رشته مؤقۊفأبؤ. مي قصه گب بۊ ؤ این‌که چني خۊشالأبؤم کي شمه اۊن-ه بۊخؤندین. گیلکي قصأن پۊر خؤندنکس ندأنن. ألبته فارسي اؤضاعم زیاد خؤب نئه. أمما گیلکي دئه بدته! اۊشؤني کي گیلکي خؤندن ؤ نیویشتن-ه بامۊته بۊن ؤ بلد ببۊن کمه ؤ اۊشؤن ˇ مئن، آدمؤني کي أدبیات-ه خۊش بدأرن ؤ بنیشن قصه بۊخؤنن هنده کمته. اي اؤضاع ؤ احوال ˇ مئن، مي قصه خؤندنکس گمؤن نۊکؤنم بیس سي نفر ویشته ببۊن. بئس حساب بۊکۊنم. خانهٔ فرهنگ ˇ جلسأن ˇ مئن أگه مي قصه-أ بۊخؤنم، اؤره پؤنزه تا بیس نفر مي قصه-أ اشتؤنن. أگه مجله مئن چاپ ببۊن شاید صد نفر دیگرم بۊخؤنن. أگه اینترنت ˇ مئنم بنئم شاید هفتاد یا هشتاد نفر بۊخؤنن. کؤنه چقد؟ گینیم دیویس نفر! یأني أگه دیویس نفر مي قصه-أ بۊخؤنن عالئه! دیویس نفر خؤندنکس یکته گیلکي قصه‌به حرف ندأنه آقای ˇ بررس. اي همه شلار بدأم کي هین-ه بۊگؤم کي دیویس نفر خؤندنکس، مي مورسؤن نیویشتنکس‌ئبه یأني یکته دۊنیا. ایسه حساب بۊکۊنين وختي شیمئه نامه-أ بۊخؤندم کي اۊن ˇ مئن بنویشته‌بین: «پرندهٔ خشک‌شده حرف نمی‌زند» چۊجۊر خۊشالأبؤم. وختي دیویس نفر ببۊن دیویس ˇ یک نفر، اۊنم گیلکي قصه‌به کي هم اۊن ˇ گیلکي مؤخاطب کمه ؤ هم اۊن ˇ قصه، نشأنه خۊشالأنبۊن. دیویس ˇ یک نفر آقای ˇ بررس. یک نفر خؤندنکس ویشته. اۊنم نأ هرماله خؤندنکس. چۊن شمه کار ؤ مسۊلیت ˇ خبر-ه دأنم منئم شمه-ره بنئم باخي خؤندنکسؤن ˇ ورجه. خۊدتؤن احتمالاً دؤنین اي دیویس نفر ˇ مئن شاید دأه نفرم نئسن کي مي قصأن-ه رج به رج ؤ بقایده بۊخؤنن. اۊنم چن‌دفأ. اۊجۊر بۊخؤنن کي حتی یکته کلمه ني اۊشؤن ˇ دس أجي در نۊشۊن. خالي شمه دؤنین کي مۊ چي جؤنکنشي دأنم هرته کلمه-أ دؤجین گۊدن ˇ سر. خئلئن شاید یکته یا چنته رج-ه رددأدئن. نفأمسه‌بؤ ایشؤن ˇ أزأر سر بأ ؤ سروؤزئن. شمه أمما هۊجۊر خؤنین کي مۊ خأنم. تأویل ؤ تفسیرم کؤنین. شاید أني چن جۊره تفسیر. چن جۊره تأویل. هر جۊر کي امکان دأنه. یا هر جۊر کي امکان ندأنه حتی. باور بۊکۊنين وختي تلفؤن ˇ مئن مي رفيق أجي بشتؤسم کي نامه مئن بنویشتین «پرنده‌ی خشک‌شده حرف نمی‌زند» نزدیک بۊ بال در بأرم پرأگیرم. اصلاً فکر نۊدم اۊ اداره مئن یک نفر بئسه کي گیلکي بۊخؤنه. کاش شیمئه نامه‌‌أم به گیلکي بنویشته‌بین. مثلاً کاش بنویشته‌بین: «بخۊشته پرنده گب نزئنه» یا هۊتؤ کي مۊ مي قصه مئن پرنده-أ مؤرغ بنویشتم، شمه-رأم بنویشته‌بین «بخۊشته مؤرغ گب نزئنه». حتماً دؤنین -چۊن آدمي ایسین کي خۊدتؤن ˇ شؤغل ؤ مسۊلیت ˇ وأسي کتاب زیاد بۊخؤنده دأنین- گیلکي مئن پرنده-أ گۊنن مؤرغ. فارسي مئنم گۊتن أمما ألؤن دئه فارسؤن کرک-ه گۊنن مؤرغ. گیلکؤنم دئه کم‌کمی کرک-ه گۊنن مؤرغ. شاید چۊن دئه هي کس مؤرغ دئه منئه ؤ هرچي اینه کرکه، پس دئه کرک ؤ مؤرغ ˇ تؤفیرم مؤهم نئه. مؤرغ ˇ پرأیتن مؤهم بۊ کي اۊنم اي روزؤن کلاچ ˇ کاره. پس باخي همه کرکن ؤ کرکم مؤرغه. پس مؤرغ ؤ کرک ˇ تؤفیرم دئه مألۊم نئه. خۊلاصه کاش بنویشته‌بین «بخۊشته مؤرغ گب نزئنه». یا اۊن أجي بئته: «بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه». بخۊشته ؤ بخۊشؤنه تؤفیر دأنن. بخۊشته، بخۊشته! أمما بخۊشؤنئره یک نفر بخۊشؤنه کي بخۊشته. خأنم بۊگؤم دومي مئن هنده نقل دره؛ أساتید ˇ قؤلي «داستانی‌تره!»: یک رۊزي رۊزگاري، یک نفر ایسأبۊ کي «خۊشتن» ˇ فعل-ه یکته مؤرغ ˇ سر أنجؤم بدأ. اۊ مؤرغ-ه بخۊشؤنه. اۊ مؤرغ بخۊشته ؤ بۊبؤ بخۊشته مؤرغ. أمئه قصه مئن بۊبؤ بخۊشؤنه مؤرغ. بئته نبۊ؟ اصلاً ایتؤ بئته نئه هۊتؤ کي فارسي قصأن‌ئبه فارسي نامه نيویسنین -یا اداره‌چيئن ˇ قؤلي: نامه زئنین!- گیلکي قصأن‌ئبه‌ أم گیلکي بنویسین یا -مۊ چي دؤنم- بزنین؟
شیمه سر-ه درد أرده‌درم؛ پۊرگۊ، پۊردرده آقاى ˇ بررس. خأستم راجه به ایني کي بنویشتین گب بزنم. این‌که نامه مئن بنویشتین «پرندهٔ خشک‌شده حرف نمی‌زند» یا اۊ جۊر کي مي نأجه بۊ بنویشته‌بین «بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه». نۊدؤنم چي خأ گۊدن. کۊ نیویشتنکسه کي نأجه ندأره خۊ قصه چاپ ببۊن؟ اۊنم یکته کتاب ˇ مئن؟ مجله ؤ اینترنت به‌دیمه أمما آدم تا خۊ قصه-أ یکته کتاب ˇمئن ندئه، تا اۊ حجم ؤ اۊ قطع ؤ اۊ جلد-ه ندئه، این-ه باور نأنه کي نیویشتنکسه. دؤنین؟ جلد ؤ جلد ˇ پۊشت ؤ مقدمه ؤ فهرست ؤ همهٔ اۊ چیزؤني که همیشک دیگرؤن أجي برسئه أمئه دس ؤ بهیم ؤ کادؤ هأیتیم ؤ بۊخؤندیم ؤ بنأیم قفسه مئن. هین ˇ وأسئه کي ألؤن دیلأجیرأکته‌أم کي چي خأ گۊدن کي اي قصه چاپ ببۊن. کاش اي قصه چاپ بؤن هني مئبه مؤهم نبۊ. دؤنین؟ وختي یکچي آدم‌ئبه خئلي مؤهم بنه، وختي یکچي سر یکجۊر جنگني کي بخیاله خۊش ˇ تمؤم ˇ سر جنگ کأدري، هۊ جنگ ˇ مئنه آدم ˇ دیل ˇ مئن ترس دکئنه. کي نکۊنه اي قؤمار ˇ مئن دبازه! نکۊنه اي «خۊش ˇ تمؤم» ˇ مئن هیچي دنبۊن! بأزین ایسني ؤ خۊدت أجي وأپۊرسني چره جنگني؟ چي سر جنگني؟ اي زبان، اي أدبیات، تي همرأ چي کأدره؟ کؤکته اؤکته-أ دأشته درین؟ کؤکته نخأنین اؤکته بمیره؟ آقای ˇ بررس، گاگلف کي اي چیزؤن ˇ فیکر-ه کؤنم مأ یاد هأنه کۊچتأی کي بۊم، هرته عکس ؤ رۊزنامه وابین-ه کي خۊش دأشتم، این ˇ دۊ طرف-ه چسب ˇ نواري زئم کي بۊمؤنه.کي تا همیشک بۊمؤنه. کي نمیره. شاید خیال گۊدم ایتؤ خۊدم ني نمینم. مي پئر نمینه. مي مأر نمینه. شاید مي پئر ؤ مار ˇ گبم نبۊ. کیسه کي نخأ تا أبد دبۊن؟ آدمؤن مگه هین ˇ وأسي زأک نکأرنن ؤ نچئنن؟ کي بۊمؤنن؟ یهۊدئن یکجۊر داب دأنن کي اۊن-ه دۊخؤنن «کادۊش»؛ یکجۊر اۊرۊشواره-أ. کادۊش ˇ مئن ایتؤ گۊنن کي تا هر زمت کي کسي خۊ زأکؤن ˇ یاد ˇ مئن دره، زينده‌أ. غلط نکۊنم «دئبار ˇ نسق» [عهد عتيق] ˇ مئن بمأ دأنه کي هر زأکي، خۊ پئر ˇ قبر ˇ سر ˇ سنگه. یکجا ني بۊخؤنده‌بۊم کي مکزیک ˇ مئن یکته کۊچ ˇ وادي هننأبۊ کي دۊ ته شر دأشت: «بمردأن ˇ شر»، اۊشؤن ˇ شي ایسه کي ألئه یک نفر-ه دأنن کي بأ ایشؤن ˇ قبر ˇ سر ؤ یکته ني «أزأ بمردأن ˇ شر» کي دئه هي کس ایشؤن ˇ قبر-ه سر نزئنه ؤ هيچ زينده آدمي ایشؤن-ه یاد نأبئنه. آدم-ه ترس گینه آقای ˇ بررس! بخیاله هرته آدم کي مینه، یک عالم آدم-ه خۊش ˇ همرأ کۊشنه. اۊشؤن-ه کي خۊش ˇ یاد ˇ مئن دأشت. اۊشؤني کي بمرده بؤن أمما أزأ نمرده بؤن! شاید مي جؤنکنش، گیلکي سر هین ˇ وأسي ببۊن. گیلکي أگه بمیره، دؤني چن‌هزار آدم خأ بمیره؟ چن‌هزار، چن ميليون بمرده، خأ أزأ بمیرن؟ خۊدم أجي قهرمان چاکأدرم؟ پس بئه هأچي شلار ندئم ؤ بۊگؤم کي خۊدم ˇ مردن أجي ترسنم. مردن کي نأ! أگه مردن أجي ترسئم هني چۊپؤق دۊد نۊدم! (مأ یاد نأنه بۊتم یا نأ کي پیپ کشنم) مي ترس خأ أزأ مردن أجي ببۊن. کیسه کي أزأ مردن أجي نترسه؟ مي قصه مؤرغ أني أزأ مردن أجي ترسي. تؤضیح نخأنه چۊن خۊدتؤن قصه-أ بۊخؤندین ؤ شایدم چن‌دفأ بۊخؤندین ؤ دؤنین جریان از چي قراره. اۊ مؤرغ یک زمت زينده بۊ. پرأیت. ألئه شکارچي این-ه نزئه‌بۊ. نخأنم معاد ˇ بحث-ه پیش بکشم ؤ این ˇ سه گب بزنم کي مؤرغؤن ني مردن ˇ پسي زنده‌وابنن یا نأ. چۊن بأزۊن شأنه اشکال گیتن کي أگرم زنده‌وابؤن قرار نئه کي ایشؤن ˇ کۊلۊش‌دۊده جؤن گب بزنه. ایشؤن-ه دؤنم. ولي أخه شمه نأ، مۊ أگه مؤرغ ببۊم، یکته شکارچي بأ خۊ «تأپور» ˇ همأ بزنه مي بال ˇ مئن، (ألبته اي جۊر شکارچئن کي پیشاپیش دؤنن قراره مؤرغ ˇ شۊکؤم ˇ مئن-ه کۊلؤش دکۊنن، ایشؤن ˇ حواس هننأ کي مؤرغ ˇ بال-ه نزنن. یک‌جایي-ئه زئنن کي ماله نۊمؤنه. دقیق نۊدؤنم کؤره-أ زئنن. قبۊل دأنم کي وختي راجه به اي مؤضۊع نیویشته‌درم خأ خؤب واپۊرس‌دپۊرس بۊده‌بیم ؤ مي اطلاعات-ه تکمیل بۊده‌بیم أمما چۊن اي موضوع مي قصه مئن تأثیري ندأنه منم دئه این ˇ پی-ه نیتم. دوأریم! گۊته‌دبۊم أگه مۊ مؤرغ ببۊم ؤ یکته شکارچي خۊ تأپور ˇ همرأ مأ بزنه) درجا مینم. اۊ دم کي جؤن دأدرم، حتماً مي دیل خأنه اۊ شکارچي-ئه یکچي بۊگؤم. شمه ببین شیمئه دیل نخأنه؟ حتماً خأنه. ایسه یا فؤش یا نفرین ناله یا خۊرؤم گب. چي دؤنم. هرکي خۊش دأنه خۊ مردن ˇ زمت یکچي بۊگؤ کي خۊدش أجي یادگار بۊمؤنه. خؤ! وختي اۊ مؤرغ، تیر بۊخؤرده ؤ بکته زمین ˇ سر، ایسه باغ ˇ مئن یا بیجار ˇ مئن یا هرجا، تا شکارچي فرسه این ˇ سر ˇ جؤر هف‌ته جؤن بدأ. تأپور ˇ تیر هیتؤره دئه. ناواله مؤمکنه اۊ مؤرغ هنده پرأگیره بۊشۊن. تیر خأ مؤرغ-ه درجا زمینگیر بکۊنه. بکۊشه. پس اۊ نزئه‌گبؤن چي بنه؟ مي قصه تشکه خأس هي ببۊن. هي گبؤن. هۊتؤ کي بۊخؤندین، مؤرغ ایسأبۊ رافا تا یک رۊز خۊ شکارچي همرأ اۊ خؤنه مئن کي این ˇ خۊشکأبؤ-ره بنأبۊن میز ˇ سر تنا ببۊن.
مۊ مي ورجه خیال گۊدم أگرم قرار ببۊن مي قصه مئن یکجا یکچي شمه-ره خۊش نأ، خأ هئره ببۊن. هي «رافایي» مئن. چي دؤنم! ائره شأنه هزار جۊر تأویل ؤ تفسیر گۊدن. اي وابین ˇ نیویشتن ˇ زمت کؤللي خۊدم أجي راضي بۊم کي عجب رافایي تدارؤک بدئم ؤ این ˇ مئن چي چیزؤن ؤ گبؤن کي دننئه! یا خیال گۊدم این‌که اۊتاق ˇ مئن ˇ میز ˇ سر، بخۊشؤنه مؤرغ ˇ سیوید ˇ سینه-أ تؤصیف بۊدم، شاید مؤرد ٚ مؤنکراتي بدأره. مۊ چي دؤنسم خأ بنویسي «پرنده‌ٔ خشک‌شده حرف نمی‌زند»! (دئه کم‌کمی شیمه همرأ خؤدمؤنی بؤدرم. ضمیر دوم شخص ˇ مؤفرد ˇ وأسي گۊنم!) أمما تا ائره گمؤن کؤنم شمرأم مۊافق ایسین کي اۊ مؤرغ ˇ نزئه‌گبؤن ˇ تکلیف خأ یک جا رؤشن ببۊن. نخأنم این ˇ سر بحث بۊکۊنم کي بخۊشؤنه مؤرغ گب زئن-ه تینه یا منئه. قبۊل. دۊرۊسه. بخۊشؤنه مؤرغ گب زئه منئه. أمما قصه مئن ˇ ماجرا اۊجۊر نئه کي این-ه نقض بۊکۊنه. مي منظۊر اینه کي به‌هرحال اۊ مؤرغ خأس گب بزنه. شاید فؤش یا شاید أني خؤرؤم گب. مثلاً وگرده شکارچي-ئه بۊگؤ «أخه مرد ˇ حساب! بمرده گاب! (شیون ˇ قؤلي) چره مأ بۊکۊشتي؟ هنده أگر تي یا تي زأکؤن ˇ شۊکؤم ˇ وأسي بۊ یک چیزي، أمما آخه «تاکسیدرمي»م بۊبؤ کار؟ ألؤن ایتؤ ائره یه‌لنگ ˇپا ایسأم تۊ کئف کأدري؟» مي منظۊر اینه کي خئلي گبؤن-ه خأس بزنه أگه مننیس. مۊ گۊنم ائره خأ تینسن ؤ خأسن-ه سیوا گۊدن. قبۊل دأنم کي مننیس. بخۊشؤنه مؤرغ منئه گب بزنه. دۊرۊسه. شمه-رأم هین-ه بنویشتین کي «مرغ خشک‌زده حرف نمی‌زند». أمما این-ه قبۊل دأنین کي خأس گب بزنه؟ ایسه خۊدش نأ، این ˇ رۊح. این ˇ اۊن‌چي کي این أجي بجا بۊمؤنسه. هأ؟ خؤ! ائره چي خأ گۊدن؟ یک ما دۊ ما نأ. دۊ سۊ سال أم نأ. سي چئل سال دوأرسه ؤ اي بخۊشؤنه مؤرغ یا هرچي که شمه اعتقاد دأنین اي تیر بۊخؤرده مؤرغ أجي بجا بۊمؤنسه ؤ اي دۊنیا مئن دره، رۊح یا هرچي، چۊن مۊ نۊدؤنم مؤرغؤن رۊح دأنن یا نأ، خۊلاصه هرچي کي اۊن-ه دۊخؤنیم، هۊن، خۊ نزئه‌گبؤن-ه کؤره خأ بزنه؟ وختي این-ه بخۊشؤنئن ؤ این ˇ مئن-ه کۊلۊش ؤ پمبه فۊقاستن ؤ فنأن یکته اۊتاق ˇ مئن ˇ میز ˇ سر، هۊ چیزي کي تینیم اۊن-ه بخۊشؤنه مؤرغ ˇ رۊح یا جؤن یا هرچي دۊخؤنیم، سي چئل سال هؤره بئسأ رافا. یه‌لنگ ˇپا بئسا رافا. جای ˇ دیگر-ه سؤراغ ندأشت، أمما دؤنس کي شکارچي یک رۊزي وگردنه خۊ بخۊشؤنه شکار ˇ ورجه. هیتؤره دئه. شکارچئن وگردنن خۊشؤن ˇ بخۊشؤنه شکار ˇ ورجه. بۊخؤرده شکار، بخۊشؤنه شکار ˇ همرأ تؤفیر دأنه. ایسه چي تؤفیري مۊ نۊدؤنم. أمما تؤفیر دأنه. هین ˇ واسئه کي وگردنن. سي چئل سال بئسا رافا. اي، مي قصه تعلیقه. این ˇ سه کار بۊدم کي مي خؤندنکس مي همأ بأ. تۊمؤم ˇ اي سی چئل سال-ه بأ. بأ، بأ، تا اۊ رۊز تا، اۊ اۊتاق ˇ دیرین، تا بۊشتؤه کي اۊ بخۊشؤنه مؤرغ اۊ مردأی-ه چي خأن بۊگؤ؟ بأزین شمه خئلی راحت بنویشتین «پرندهٔ خشک‌شده حرف نمی‌زند»؟ آقای ˇ بررس! دئه نۊدؤنم چۊتؤ شمه-ره بۊگؤم. چۊتؤ تؤضیح بدئم کي منم شیمئه همرأ مؤافقم. منم دؤنم کي بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه. مي قصه مئنم کي گب نزئه. منیس گب بزنه. چۊن بخۊشته‌بۊ. بمرده بۊ. یکته تأپور ˇ تیر یکجۊر بۊخؤرده بۊ این-ه کي این ˇ جؤن ؤ این ˇ بال ناقصانبۊن. یکجۊر کي این ˇ سیوید ˇ پرؤن هنده نۊمۊد بدأرن. پس مننیس گب بزنه. خالي خأس کي گب بزنه. به هر حال اي مئنه اي گبی کي خأس بزنه ؤ منیس چي بنه؟ شاید أگه مثال بزنم قضیه ویشته واببۊن. هي پئنشمبه‌یي کي بۊگذشته، من ؤ بابک، آقای ˇ کشکۊلي خؤنه أجي أمأدبیم (نۊدؤنم عرض بۊدم یا نأ کي آقای ˇ کشکولي گۊنه أمه خئلي چیزؤن دأنیمى کي تینه أمئه داستان‌نيویسي مئن أمه-ره بال بزنه‌ى. مثلاً گۊنه أمه «شآل» دأنیمى. ولی مۊ گۊنم شآل چۊتؤ تینه بۊشۊن یکته قصه‌ٔ فارسي مئن؟ شآل لأجه دأنه. هرچي خأ بۊگؤ أول گۊنه «آۊۊ»؛ شآل فارسي-ئه نۊدؤنه. یا أگرم بۊدؤنه خۊ أمبست ˇ لأجه همرأ، دهن وانۊده خأ خۊش-ه درد ˇسر چاکۊنه. ایسه أگه شآل-ه بأریم وسط ؤ این-ه وأدأریم کي فارسي گب بزنه، تا بۊگؤ «آۊۊ» همه گۊنن «چي چي؟ اي دئه چۊره گب‌زنئه؟!» أگرم این-ه بنیم خۊش ˇ حال خأ همش تام بزنه هي چي نۊگؤ. پس شآل اۊ همه گبؤن-ه چي بکۊنه؟ کؤ ایسأبیم؟ أهأ. من ؤ بابک، آقای کشکولي خؤنه أجي أمأدبیم) ؤ نۊشین ˇ جۊلؤ مؤسافرؤن ˇ مئن أجي هۊتؤ قدم زئدبیم ؤ بابک راجه به یکچي گب زئه‌دبۊ کي ألؤن مأ یاد دننه. شاید مأ یاد مؤنس أگه ماشینؤن بۊق نزئه‌بۊن. أمما ماشینؤن بناگۊدن بۊق زئن. تترج. عرۊس برده دبؤن شاید یا شاید أني هۊتؤ چنته جوؤن مۊسافر شیطنت کأدبۊن. چنته مؤسافرؤن نۊشین ˇ جۊلؤ، هۊتؤ کي خۊشؤن ˇ بستني-ئه وألیشته‌دبۊن سر بگردؤنئن کي بینن بۊق چي وأسئه. منم سر بگردؤنئم. دئه نۊدؤنم چي بۊبؤ آقای ˇ بررس. دئه بابک ˇ صدا مي گوش نمأ. پئن‌شمبه بۊ. اۊ نویشتنکس ˇ عرب ˇ قؤلي «پئن‌شمبه بۊ ؤ تۊ چي دؤني کي چۊره پئن‌شمبه‌ بۊ!» مۊ دئه نفأمسم کؤ ایسأم. مي جؤن ˇ مۊ ويریسأبۊ. مي دیل تراپ تراپ زي. بابک ˇ مچه تۊکؤن خؤرد أمما این ˇ صدا به‌گۊش نمأی. نۊدؤنسم ألؤن لاجؤن ایسأم یا تهرؤن یکته خیابؤن ˇ مئن! مئه نظر بمأ آدمؤن صد ته، هزار ته، دأه هزار ته ماشین ˇ مئن، هۊتؤ بۊق زئه‌درن ؤ ألؤن خأ یک جای أجي یک جرگه باتۊم‌به‌دس دکألن ؤ ایشؤن ˇ ماشینؤن ˇ شیشه-أ بشکنن. مي گۊلي-ئه یکچي بیته بۊ جیر ؤ جؤرم نشۊ. تۊ بگیر آدم ˇ جؤن یکجا جیجأ بۊبؤبۊن، یکته قدیم ˇ زخم، بأزین یک‌دفأ خیابؤن ˇ مئنه، اۊن همه مؤسافر ˇ بستنی‌به‌دس ˇ مئن، بابک ˇ گب‌زني وسط، چنته بۊق ˇ همرأ سر وا بکۊنه ؤ این ˇ درد تأ یاد بأ ؤ خئلي چیزؤن تأ یاد بأ ؤ زيندگي خۊشئبه لایجؤن ˇ خیابؤنؤن ؤ بستنی‌فۊرۊشئن ؤ مؤسافرؤن ˇ مئن سره بدأره ؤ تۊ بخیاله آؤزینأبؤ، دلأگن خؤرده‌دري ؤ هأی خأ یکچي بۊگؤی أمما نۊدؤني چي ؤ نۊدؤني چۊتؤ. خالي این-ه دؤني کي تأ گب دره؛ شؤ شني خؤنه، اۊتاق ˇ مئن صد دفأ شني هأني، شني هأني، شني هأني، شني درجیک ˇ ور، شني خیابؤن، فرده بنه، پسفرده بنه، هۊتؤ یکچي تي گۊلي مئن دۊماسسه هننأ. آقای ˇ کشکۊلي أگه ایشؤن-ه بۊخؤنده‌بۊن خأس بۊگؤ «همه‌چي-ئه درین‌‌ورین بۊدي ورگ! اي مألۊم نئه داستانه یا نامه‌أ یا خاطره. همه‌جام کي داستان ˇ جا بنویشتي قصه!» أمما مگه اي چیزؤن آدم ˇ دس دره؟ وختي بستنی ؤ بۊق ؤ مؤسافرؤن دئه بستنی ؤ بۊق ؤ مؤسافرؤن نئن، چي درین‌ورین نۊبؤره، کي مۊ هۊن ˇ رچ-ه بگیرم؟ ائره دئه مرگ ؤ زیندگي گبه. ایسه تۊ شآل-ه بگۊ «عزیزم. تو چرا می‌گی آوو؟» بخیاله یک نفر یکته دراز ˇ خط‌کش دسأیته دأنه ؤ حۊضۊرغیاب کأدره. مؤسافر. حاضر. قیفي بستني، حاضر! اؤکته مؤسافر (هۊني گه خۊ شرابي مۊ ؤ عمل‌بۊده دۊماغ ؤ سأن ˇ مانتؤ همرأ ؤ خۊ بستني وألیشتن أجي آدم-ه مؤسافردۊست کؤنه.) حاضر! ماشین، حاضر! نۊشین، حاضر! استخر. حاضر! ورگ، غایب! کؤ ایسأ؟ بۊشؤ مۊستراح آقای ˇ معلم. بۊته «خأ بۊشۊمٚی جؤر بأرمٚی؛ مأ گب دره‌ٚی.» بأزین هنده خأني گب بزني. زیندأی کي گب بزني. کي بۊ گۊت «نيویشتن، بمردأن ˇ صف أجي بیرين وؤشتنه»؟ کافکا بئتر دؤنه یا أمه آقای بررس؟ مأ رۊ بر نأنه بۊگؤم بمرده‌ أني تینه گب بزنه کي مي قصه مؤرغ ˇ کار-ه چاکۊنم. قبۊل. منم کي ننویشتم گب بزئه. مۊ خالي بنویشتم کي خأس گب بزنه أمما شمه مي قصه جیر بنویشتین «پرنده‌ٔ خشک‌شده حرف نمی‌زند». حتی ننيویشتین «پرنده‌ٔ خشک‌شده نخأنه گب بزنه». أمما مۊ گۊنم پس اي همه سال تعلیق کي مۊ مي خؤندنکس-ه مي همرأ بأردم تا مي قصه گۊف، چي بنه؟ مۊ کي منئم سراخر مي خؤندنکس-ه بۊگؤم: شرمنده! اي مؤرغ بخۊشته‌أ، بخۊشؤنئره، گب نزئنه.
اصلاً مي خؤندنکسم من ؤ شیمئه مۊرسؤن دؤنه کي بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه. آقای ˇ بررس. مي عقل دئه قد ندئنه کي چۊتؤ شأنه اي قصه-أ سر أردن کي أمئه هر سۊ نفر ˇ دیل ˇ ناجه-أ بنیشؤنه. ایشؤنم کي بنویشتم این ˇ وأسي بۊ کي خالي این-ه عرض بۊکۊنم کي منم دؤنم بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه. خأسم بۊگؤم آقای ˇ بررس، شمه راسه گۊنین، بخۊشؤنه مؤرغ گب نزئنه، أمما آخه نخۊشؤنه مؤرغم گب نزئنه.

»» این داستان را از اینجا بشنوید.
»» ترجمهٔ این داستان را به فارسی در اینجا بخوانید.
»»‌ از وبلاگ ورگ و پروژه‌های گیلکی حمایت مالی کنید.